QR Code กับบาร์โค้ด ต่างกันยังไง ใช้อันไหนดี

ทั้งสองอย่างคือ “รหัสที่เครื่องอ่านได้” เหมือนกัน แต่ออกแบบมาคนละยุคและคนละงาน

สรุปสั้นที่สุด: บาร์โค้ดไว้ให้เครื่องในร้านอ่าน · QR ไว้ให้มือถือลูกค้าอ่าน

ต่างกันตรงไหนบ้าง

	บาร์โค้ด (แบบเส้น)	QR Code
อ่านข้อมูลจาก	แนวนอนอย่างเดียว	ทั้งแนวนอนและแนวตั้ง
เก็บได้เท่าไหร่	ราว 20-25 ตัวอักษร	ไทยราว 780 ตัว · อังกฤษราว 2,300 ตัว
ภาษาไทย	❌ ไม่ได้	✅ ได้
อ่านด้วยมือถือ	ได้แต่ไม่สะดวก	✅ กล้องอ่านได้เลย
อ่านตอนเอียง / กลับหัว	❌ ต้องวางแนวให้ถูก	✅ อ่านได้ทุกมุม
ลายเสียหายบางส่วน	❌ อ่านไม่ได้	✅ ยังอ่านได้ถึงราว 15-30%
พื้นที่ที่ใช้	เป็นแถบยาว	สี่เหลี่ยมจัตุรัส
เครื่องอ่านเฉพาะ	ราคาถูก มีทุกร้าน	ไม่จำเป็น ใช้มือถือได้

ข้อที่ต่างกันมากที่สุดคือความจุ บาร์โค้ดเก็บได้แค่ “รหัส” ที่ต้องเอาไปเปิดดูในระบบอีกที ส่วน QR เก็บเนื้อหาจริงไว้ในตัวเองได้เลย เช่นลิงก์ ข้อความ หรือข้อมูลนามบัตรทั้งชุด

QR เก็บภาษาไทยได้กี่ตัวจริง ๆ

ตัวเลขที่เห็นตามเว็บทั่วไปคือ “ราว 4,000 ตัวอักษร” ซึ่งใช้กับภาษาไทยไม่ได้เลย

เพราะเลขนั้นเป็นเพดานของโหมดที่เก็บได้เฉพาะ ตัวเลขกับตัวพิมพ์ใหญ่อังกฤษ เท่านั้น พอเป็นข้อความทั่วไป QR ต้องเปลี่ยนไปใช้อีกโหมดที่กินที่มากกว่า และภาษาไทยกิน 3 ไบต์ต่อตัวอักษร ขณะที่อังกฤษกินตัวละ 1 ไบต์

เราลองเข้ารหัสจริงไล่ทีละตัวจนกว่าจะเกิน ได้ผลตามนี้

ระดับกู้คืนข้อมูล	ภาษาไทย	ภาษาอังกฤษ
L (ลายโปร่งสุด)	984 ตัว	2,953 ตัว
M (ค่ามาตรฐานของเว็บนี้)	777 ตัว	2,331 ตัว
Q	554 ตัว	1,663 ตัว
H (ได้โลโก้ใหญ่ที่สุด)	424 ตัว	1,273 ตัว

ยิ่งตั้งระดับกู้คืนสูง ยิ่งเก็บได้น้อยลง เพราะที่ว่างถูกแบ่งไปเก็บข้อมูลสำรองแทน ใส่โลโก้จึงแลกมาด้วยความจุที่หายไปเกินครึ่ง

ตัวเลขพวกนี้เป็นเพดานทางเทคนิค ไม่ใช่ค่าที่แนะนำให้ใช้จริง ข้อความยาวขนาดนั้นทำให้ลายถี่จนสแกนไม่ออกเมื่อพิมพ์เล็ก — เรื่องนี้วัดให้ดูแล้วที่ QR สแกนไม่ติด 10 สาเหตุ

ทำไมบาร์โค้ดยังไม่หายไป

เพราะมันยังทำงานของมันได้ดีกว่า

• แคบและยาว เหมาะกับสันกล่องหรือขอบฉลากที่ QR สี่เหลี่ยมวางไม่ลง
• เครื่องยิงเลเซอร์อ่านได้เร็วมาก พนักงานยิงได้วินาทีละหลายชิ้น
• ระบบคลังและ POS ทั่วโลกออกแบบมารอบมัน ไม่มีเหตุผลต้องเปลี่ยน
• พิมพ์เล็กกว่าได้ ในพื้นที่จำกัด

สินค้าที่ขายในร้านต้องมีบาร์โค้ดตามมาตรฐานสากล ซึ่งเป็นเลขที่ต้องขอจดทะเบียน ไม่ใช่สร้างเองมั่ว ๆ ถ้าสร้างเลขเอง เครื่องในร้านอื่นจะอ่านแล้วไปชนกับสินค้าคนอื่น

แล้ว QR เหมาะกับอะไร

ทุกอย่างที่ “ให้คนทั่วไปเอามือถือมาสแกนแล้วทำอะไรต่อ”

• รับเงิน — QR พร้อมเพย์
• ให้ต่อ WiFi — QR WiFi
• เปิดเมนู เปิดเว็บ — QR จากลิงก์
• เพิ่มเพื่อนในไลน์ — QR LINE
• เก็บเบอร์ลงมือถือ — QR นามบัตร
• นำทางมาที่ร้าน — QR แผนที่

จุดร่วมของทุกข้อคือปลายทางเป็นมือถือของคนอื่น ไม่ใช่ระบบของร้าน

ร้านค้าส่วนใหญ่ใช้ทั้งคู่

และใช้คนละที่ คนละหน้าที่

งาน	ใช้อะไร
ยิงสินค้าตอนคิดเงิน	บาร์โค้ด
นับสต๊อกในคลัง	บาร์โค้ด
ป้ายราคาบนชั้น	บาร์โค้ด
ให้ลูกค้าจ่ายเงิน	QR
ให้ลูกค้าดูเมนู	QR
ให้ลูกค้าแอดไลน์ร้าน	QR
ติดตามพัสดุ	ทั้งคู่ (แล้วแต่ขนส่ง)
ป้ายทรัพย์สินในสำนักงาน	QR (เก็บข้อมูลได้มากกว่า)

แล้ว 1D 2D คืออะไร

คำที่เจอในสเปกเครื่องอ่าน

• 1D = บาร์โค้ดแบบเส้น อ่านข้อมูลมิติเดียว
• 2D = รหัสแบบสองมิติ ซึ่ง QR Code เป็นชนิดหนึ่ง (ยังมี Data Matrix, PDF417 ที่ใช้ในงานเฉพาะ)

เครื่องอ่านรุ่นใหม่มักอ่านได้ทั้ง 1D และ 2D ถ้ากำลังจะซื้อเครื่องยิง ให้เลือกแบบที่รองรับ 2D ด้วย จะได้ใช้กับ QR ในอนาคตโดยไม่ต้องซื้อใหม่

เลือกยังไงในทางปฏิบัติ

ถามตัวเอง 2 ข้อ

1. ใครเป็นคนอ่าน

• เครื่องในร้านหรือพนักงาน → บาร์โค้ด
• ลูกค้าด้วยมือถือตัวเอง → QR

2. ต้องเก็บอะไร

• แค่รหัสสินค้าที่มีระบบรออยู่แล้ว → บาร์โค้ด
• ลิงก์ ข้อความ ข้อมูลติดต่อ หรือภาษาไทย → QR

เว็บนี้ทำอะไรได้

เราสร้างเฉพาะ QR Code ไม่ได้ทำบาร์โค้ด

เพราะบาร์โค้ดสินค้าที่ถูกต้องต้องมาจากเลขที่จดทะเบียนไว้จริง การให้เครื่องมือสร้างเลขมั่ว ๆ มีแต่จะทำให้ร้านเอาไปใช้แล้วชนกับสินค้าคนอื่น

ถ้าต้องการบาร์โค้ดสำหรับขายสินค้าจริง ต้องขอเลขจากหน่วยงานที่ดูแลมาตรฐานสินค้า

คำถามที่เจอบ่อย

QR เก็บข้อมูลได้มากกว่า แล้วทำไมไม่ใช้แทนบาร์โค้ดไปเลย เพราะงานยิงสินค้าไม่ต้องการความจุ ต้องการความเร็วและความแคบ ซึ่งบาร์โค้ดทำได้ดีกว่า

มือถืออ่านบาร์โค้ดได้ไหม ได้ แต่ต้องใช้แอปช่วย และต้องวางแนวให้ตรง ไม่สะดวกเท่า QR

QR ที่เสียหายยังอ่านได้จริงไหม จริง เพราะมีระบบกู้ข้อมูลในตัว เสียหายไม่เกินราว 15-30% (แล้วแต่ระดับที่เลือกตอนสร้าง) ยังอ่านได้ แต่ถ้าขาดตรงสี่เหลี่ยมใหญ่ตามมุมซึ่งใช้จับตำแหน่ง จะอ่านไม่ได้เลย — รายละเอียดอยู่ที่ 10 สาเหตุที่ QR สแกนไม่ติด

QR Code เป็นของใคร ใช้ฟรีไหม ใช้ฟรี เจ้าของเทคโนโลยีเปิดให้ใช้โดยไม่คิดค่าสิทธิ์ ส่วนคำว่า “QR Code” เป็นเครื่องหมายการค้าจดทะเบียนของ DENSO WAVE

---

สร้าง QR Code ฟรี รองรับภาษาไทย ดาวน์โหลดเป็น SVG ได้ ไม่มีวันหมดอายุ